Sociale Inclusie in Waterallocatieplanning (Awash-bekken, Ethiopië
Inzicht krijgen in de redenen waarom verschillende typen irrigatiegebruikers worden achtergesteld bij het verkrijgen van gelijke toegang tot water in het Awash-stroomgebied, Ethiopië.
Overzicht van het Blue Deal-project
In het projectgebied van de Awash en de stroomafwaarts gelegen gebieden zijn miljoenen mensen afhankelijk van betrouwbare toegang tot water voor hun levensonderhoud, voedselzekerheid en welzijn. Elk jaar zorgt waterschaarste voor grote uitdagingen voor hun bestaan. Binnen het Blue Deal-project genaamd "De Plan-Do-Check-Act-cyclus in de waterallocatieplanning" versterken we de capaciteiten van verantwoordelijke overheden om het plannings- en allocatieproces van water effectiever, rechtvaardiger en transparanter te maken. Binnen het planningsproces hebben we een zeer sterke focus ontwikkeld op monitoring, evaluatie en leren. We hebben het waterallocatieplanproces verrijkt met instrumenten en passen elk jaar de geleerde lessen uit voorgaande jaren toe.
We hebben een grootschalig onderzoek uitgevoerd onder zo'n 127 gebruikers en overheden naar ervaren uitsluitingsfactoren. Het hoofddoel van het onderzoek was om een "beter begrip en bewustzijn te creëren van de problemen en belangen van achtergestelde groepen, zoals kleinschalige watergebruikers stroomafwaarts."
Binnen onze PDCA-aanpak stellen de inzichten die we met ons sociale inclusieproject hebben verkregen ons in staat om de waterallocatieplanning de komende jaren inclusiever en eerlijker te maken voor alle gebruikers, voor elke cyclus in elk jaar.
Doelstelling en relevantie van sociale inclusie
Elk jaar worden irrigatiewatergebruikers in het Awash-stroomgebied in Ethiopië geconfronteerd met waternood. Het Awash Basin Administration Office (AwBAO) is verantwoordelijk voor de verdeling van het beschikbare water onder concurrerende irrigatiegebruikers, bestaande uit boeren met kleine landbouwbedrijven, coöperaties voor watergebruikers (iWUAs), particuliere investeerders en staatsbedrijven. In de praktijk blijken sommige van deze gebruikers beter in staat om hun belangen te behartigen en toegang te krijgen tot het schaarse water dan andere.
In ons proefproject wilden we een beter inzicht krijgen in de achtergronden van deze scheve situatie door antwoorden te vinden op vragen als: Wie wordt er gemarginaliseerd in de huidige waterverdeling? Met welke uitsluitingsfactoren worden deze gebruikers geconfronteerd? Kunnen we uitsluitingsfactoren per gebruiker prioriteren en tevens een overzicht maken van een aantal oplossingen die hun voorkeur hebben?
SI-aanpak en -activiteiten
We hebben een uitgebreid onderzoek uitgevoerd onder ongeveer 127 irrigatiewatergebruikers en vertegenwoordigers van overheden die betrokken zijn bij de planning van de waterverdeling.
Onze aanpak wordt gevisualiseerd in de bovenstaande figuur. We hebben vragenlijsten ontwikkeld voor gebruikers en overheden, zowel in het Engels als in lokale talen. We hebben onze vragenlijsten gevalideerd en getest onder respondenten en een groep overheidsexperts getraind in gegevensverzameling.
Tijdens vier werksessies in verschillende gebieden in het Awash-stroomgebied hebben de gebruikers en overheidsexperts de vragenlijsten ingevuld en hun antwoorden nader toegelicht door middel van interviews met sleutelinformanten (KII) en focusgroepgesprekken (FGD).
De gegevens zijn geanalyseerd door een sociaal wetenschapper. In twee eendaagse werksessies met ongeveer 60 respondenten hebben we de uitsluitingsfactoren gevalideerd en geprioriteerd. Tegelijkertijd werden deze workshops gebruikt om bewustwording te creëren en gewenste oplossingen te verzamelen.
Resultaten, inzichten en geleerde lessen
Tijdens het onderzoek kregen we inzicht in de relevantie van 25 uitsluitingsfactoren voor kleinschalige boeren, iWUAs, particuliere investeerders en staatsbedrijven. Per type gebruiker hebben we de top 5 van uitsluitingsfactoren vastgesteld.
4a: De algemene bevindingen
Enkele interessante algemene bevindingen uit ons onderzoek zijn:
Binnen het profiel van de irrigatiegebruikers is er sprake van een uitgesproken manersdominantie, waarbij 91,5% van de respondenten man is. Dit onevenwicht weerspiegelt bredere maatschappelijke normen in de regio, waar mannen hoofdzakelijk de strategische irrigatie-infrastructuur en de besluitvorming controleren.
Hiaten in irrigatie-informatie zorgen voor ongelijke toegang onder irrigatiewebruikers.
Participatie blijft grotendeels raadplegend van aard, waarbij machtsongelijkheden een zinvolle invloed beperken.
Financiële en middelenbeperkingen verzwakken met name het vermogen van kleinschalige boeren en iWUAs om deel te nemen aan de waterallocatieplanning.
Versnipperde institutionele rollen en politieke invloed versterken structurele uitsluiting en ongelijkheid in de waterverdeling.
4b: Bevindingen met betrekking tot iWUAs
De iWUAs zijn gemarginaliseerde gebruikers en tegelijkertijd geïnstitutionaliseerd, georganiseerd en collectief, en staan daarom centraal in onze focus. Daarom besteden we in dit artikel specifieke aandacht aan deze gebruikersgroep.
Het probleem van ongelijkheid in de waterverdeling wordt sterk gevoeld onder de iWUAs (en kleinschalige boeren). Het bestuur van de waterverdeling wordt gekenmerkt door uitgesproken machtsongelijkheden; de overgrote meerderheid van de kleinschalige boeren en iWUAs heeft het gevoel dat ze maar weinig invloed hebben. De ervaren uitsluitingsfactoren weerspiegelen een top-down systeem dat prioriteit geeft aan commerciële gebruikers, waardoor kleinere gebruikers zijn aangewezen op de resterende waterstromen.
Van de 25 uitsluitingsfactoren zijn de belangrijkste uitsluitingsfactoren voor iWUAs:
Toegang tot kennis en informatie
Vertegenwoordiging
Communicatie en ondersteuning
Uitdagingen op het gebied van middelen voor kleine actoren
Toegang tot financiering
Zwakke institutionele capaciteit
We hebben binnen de iWUAs gediversifieerd en de meest relevante uitsluitingsfactoren beoordeeld op basis van die diversificatie, hoofdzakelijk gebaseerd op de grootte en de locatie van de iWUA (zie onderstaande tabel).
4c: Oplossingen om uitsluiting op basis van gebrek aan informatietoegang te verminderen
Tijdens een afsluitende workshop hebben watergebruikers onze analyse gevalideerd, de uitsluitingsfactoren geprioriteerd en mogelijke oplossingen aangedragen. Enkele richtingen en suggesties van iWUA-leden om de inclusie te verbeteren zijn:
Zorg ervoor dat informatie toegankelijk en tijdig is, met name rond belangrijke mijlpalen: de initiatieffase en tijdens rantsoenering in het droge seizoen. Voorafgaand aan belangrijke vergaderingen zoals de Algemene Ledenvergadering.
Train iWUAs in het interpreteren van gegevens en het begrijpen van toewijzingsschema's.
Stel driemaandelijkse openbare rapporten en onafhankelijke audits verplicht (fase 4 MELT en handhaving).
Vermijd late communicatie vol vaktermen en gebruik duidelijke taal die alle leden kunnen begrijpen.
Ontwikkel cultuurgevoelige communicatiematerialen in lokale talen.
We hebben financiering veiliggesteld voor een vervolgproject waarin we enkele van de voorgestelde verbeteringen zullen implementeren om de toegang tot kennis, informatie en goede communicatie te verbeteren, voornamelijk gericht op iWUAs. Bovendien zullen de verbeteringen deel uitmaken van Blue Deal Fase 2b, waardoor we gedurende een periode van 4 jaar kunnen werken aan het verankeren van de resultaten in de organisatiestructuren voor duurzaamheid op de lange termijn.
5. Persoonlijk verhaal
"Mijn naam is Tadesse Zenede. Ik ben de voorzitter van de Bata Tagata irrigatiewatergebruikersvereniging. In het verleden hadden we geen informatie over onze watervolumes, waardoor we het niet als een hulpbron beschouwden. Het belangrijkste knelpunt voor de meeste gebruikers is een gebrek aan informatie en bewustzijn. Sinds ik heb deelgenomen aan de Algemene Ledenvergadering en aan het Monitoring Evaluation Learning Team, heb ik geleerd hoe belangrijk water is voor ons leven en ben ik anderen hierover gaan onderwijzen."
Conclusie
Dit onderzoek heeft ons een enorme hoeveelheid informatie opgeleverd om de sociale inclusie in de cyclus van de waterallocatieplanning de komende jaren te verbeteren. Voor verschillende typen gebruikers hebben we de top 5 van uitsluitingsfactoren geïdentificeerd en (voornamelijk) voor iWUAs zullen we beginnen met het verbeteren van de toegang tot kennis, informatie en goede communicatie. Deze uitsluitingsfactor kreeg in onze enquête van verschillende gebruikersgroepen het zwaarste gewicht toebedeeld.
Het is cruciaal om te begrijpen wat uitsluiting veroorzaakt en wie er op welke manier door wordt getroffen. We hebben nu een veel beter begrip en zullen onze inzichten de komende jaren toepassen om onze ambitie binnen ons Blue Deal-project voor de waterallocatieplanning te realiseren: een 'Eerlijk aandeel voor iedereen!'
