Sociale inclusie om het waterbeheer in het noorden van Peru te transformeren
Jonge mensen, universiteiten en lokale actoren verbinden zich om een nieuwe generatie van leiderschap en participatie in het waterbeheer op te bouwen in de stroomgebieden van de Tumbes en de Chira-Piura.
Een nieuwe blik op waterbeheer
Het Blue Deal Peru-project, dat in 2018 van start ging als een bilaterale samenwerking tussen Nederland en Peru, is actief in de stroomgebieden van de Tumbes en de Chira-Piura. Deze gebieden worden herhaaldelijk geconfronteerd met de gevolgen van extreme hydrometeorologische gebeurtenissen zoals "El Niño", wat historisch gezien een grote impact heeft gehad op de bevolking, de landbouw en stedelijke gebieden in het noorden van het land. Tegen deze achtergrond streeft het project ernaar om het Integraal Waterbeheer (IWRM) en het waterbeheer te versterken, waarbij de krachten worden gebundeld met de Nederlandse waterschappen, de Nationale Waterautoriteit (ANA) en de Waterbronnenraden (WRC's).
Blue Deal Peru voegde een component voor sociale inclusie toe met een helder uitgangspunt: duurzaam waterbeheer moet de stemmen die eraan deelnemen versterken en tegelijkertijd voorwaarden creëren voor de vernieuwing van degenen die in de toekomst verantwoordelijkheden op zich zullen nemen. Om deze reden heeft de strategie zich in het bijzonder gericht op universiteitsstudenten, jonge professionals, onderzoekers en leiders uit de jeugdsector, terwijl tegelijkertijd de capaciteiten worden versterkt van degenen die momenteel de esluitvormingsprocessen leiden. Op deze manier fungeert sociale inclusie als een motor om kennis te creëren en te consolideren en legt het tegelijkertijd de fundamenten voor de vernieuwing en continuïteit van het waterbeheer in het stroomgebied.
Van de toekomst van het waterbeheer tot de leiders van vandaag
Lange tijd werd de deelname van jongeren aan het beheer van waterbronnen voornamelijk geassocieerd met bewustwordings- of trainingsactiviteiten. Blue Deal Peru wil een extra stap zetten door jongeren te erkennen als actoren die in staat zijn om kennis te produceren, voorstellen te formuleren, organisaties te verbinden en invloed uit te oefenen op bestuursprocessen.
Deze visie is gebaseerd op een concrete realiteit. De leden van de Waterbronnenraden zijn afkomstig uit verschillende disciplines, ervaringsachtergronden en interesses en bovendien wordt hun vertegenwoordiging periodiek vernieuwd. Het versterken van het waterbeheer betekent daarom niet alleen het verschaffen van hulpmiddelen aan degenen die nu beslissingen nemen, maar ook het creëren van kansen voor een nieuwe generatie om zich geleidelijk bij deze processen aan te sluiten. De component sociale inclusie verbindt zo verschillende imensies: training, kennisgeneratie, toegepast onderzoek, gemeenschapsactie, vrijwilligerswerk en de deelname van jongeren aan nationale en internationale platforms. Het doel is dat deze dimensies niet geïsoleerd werken, maar elkaar juist versterken.
Capaciteiten verbinden om het waterbeheer te versterken
Een van de pijlers van het werk is capaciteitsopbouw, maar in plaats van uitsluitend te kiezen voor technische trainingen, is het ontwerp van virtuele cursussen gebaseerd op de vaardigheden die nodig zijn voor degenen die deelnemen aan het waterbeheer. Zo worden, naast de inhoud met betrekking tot het beheer van waterbronnen en het bijbehorende regelgevend kader, ook competenties op het gebied van leiderschap, communicatie en besluitvorming geïntegreerd.
Deze aanpak is met name relevant in Waterbronnenraden, waar professionals met verschillende achtergronden en kennis samenkomen. Training wordt zo een instrument om een meer geïnformeerde en effectieve deelname aan besluitvormingsprocessen te bevorderen.
Onderzoek dat vertrekt vanuit de behoeften van het grondgebied
Inclusie wordt ook verweven in de manier waarop kennis wordt geproduceerd vanuit de behoeften van de stroomgebieden zelf. Hiertoe bevordert het project de ontwikkeling van onderzoeksagenda's, door middel van processen die actoranalyses, participatieve workshops en interviews met instellingen en experts omvatten. Het doel is dat de onderzoeksprioriteiten niet alleen reageren op academische belangen, maar ook op de problemen en uitdagingen die door de actoren in het gebied zijn geïdentificeerd en die weerspiegeld worden in het Beheersplan voor Waterbronnen van het Stroomgebied.
In Tumbes zijn vorderingen gemaakt op het gebied van de diagnose, de opbouw van een nulmeting voor onderzoek naar waterbronnen en de analyse van actoren. Daarnaast is in beide stroomgebieden samengewerkt met universiteiten en jonge onderzoekers omscripties en toegepast onderzoek te stimuleren die gericht zijn op het aanpakken van specifieke problemen in de stroomgebieden.
Kennis houdt zo op een afzonderlijk product van het beheer te zijn en wordt een brug tussen de behoeften van het grondgebied, de academische wereld en besluitvormers.
Wanneer onderzoek aansluit bij de behoeften van het grondgebied, wordt kennis een instrument voor beheer.
Jongeren die participeren, verbinden en voorstellen doen
De deelname van jongeren is een van de belangrijkste vernieuwende elementen van deze strategie. In dit kader vond in Piura het "Eerste Jeugdleiderschapsforum voor Water" plaats, een evenement geleid door het Peruaanse Jeugdparlement voor Water (PPJA), dat vertegenwoordigers van internationale samenwerking, overheidsinstanties, de academische wereld, de private sector en jongerenorganisaties samenbracht. De waarde van deze bijeenkomst lag in de methodologie. Participatieve co-creatie maakte het mogelijk om direct de perspectieven en ideeën van de deelnemers te verzamelen, waardoor jongeren centraal kwamen te staan in het gesprek.
De organisatie van dit forum toonde aan dat jongerenorganisaties niet alleen kunnen deelnemen aan het waterbeheer, maar ook kunnen bijdragen aan het bijeenbrengen, verbinden en op gang brengen van een dialoog tussen verschillende sectoren. Het maakte het tevens mogelijk om de participatie van jongeren te koppelen aan formele platforms voor waterbeheer, zoals de Waterbronnenraden. Deze verbinding tussen jongeren, universiteiten en huidige besluitvormers schept voorwaarden voor een grotere generatiewisseling en draagt bij aan de duurzaamheid van institutionele processen.
Verbinden wat al bestaat voor een grotere impact
Een andere geleerde les van de component sociale inclusie is het belang van het niet creëren van parallelle structuren wanneer er al waardevolle initiatieven in het gebied aanwezig zijn, waaronder: universitaire maatschappelijke dienstverlening, beurzenprogramma's, het vrijwilligersnetwerk Red Agua Joven en nationale en internationale platforms voor jeugdleiderschap. De uitdaging is om te bewegen van initiatieven die onafhankelijk van elkaar opereerden naar een betere coördinatie tussen instellingen, universiteiten, jongeren en technische teams uit de stroomgebieden van de Tumbes en de Chira-Piura. Deze samenwerking maakt het mogelijk om ervaringen te delen, de participatiemogelijkheden te vergroten en een gemeenschappelijke visie te ontwikkelen op de rol van de nieuwe generaties in het integraal waterbeheer.
Een blik die gelijke participatie omarmt
Sociale inclusie kent ook een transversale genderdimensie. De participatie van vrouwen en mannen wordt meegenomen vanaf het ontwerp van de interventies, zowel in trainings- en kennisgeneratieprocessen als in bestuursorganen. Dit is erop gericht om de deelname van vrouwen aan het beheer van waterbronnen te versterken en besluitvormingsprocessen te bevorderen waarin verschillende perspectieven en ervaringen effectief worden meegenomen.
Van participatie naar belangenbehartiging
De geboekte vooruitgang toont aan dat sociale inclusie verder kan gaan dan het uitvoeren van geïsoleerde activiteiten en deel kan gaan uitmaken van waterbeheerprocessen.
De samenwerking tussen WRC's, universiteiten, jongeren, onderzoekers en maatschappelijke organisaties, samen met concrete hulpmiddelen zoals onderzoeksagenda's, scripties, trainingen en vrijwilligerswerk, schept de voorwaarden voor nieuwe stemmen om geleidelijk bij te dragen aan het waterbeheer.
De belangrijkste uitdaging voor de toekomst zal erin bestaan deze mechanismen te consolideren, zodat de deelname van jongeren en andere traditioneel ondervertegenwoordigde actoren verschuift van incidenteel naar duurzaam en gekoppeld aan echte besluitvormingsprocessen. En misschien wel een van de belangrijkste veranderingen is conceptueel van aard; jongeren worden steeds meer erkend als onderdeel van het heden van het waterbeheer en niet alleen als de toekomstige hoofdrolspelers ervan.
De uitdaging is niet alleen om nieuwe stemmen toe te voegen, maar om de voorwaarden te scheppen zodat deze stemmen kennis kunnen genereren, voorstellen kunnen formuleren en invloed kunnen uitoefenen op het waterbeheer.
Een verbintenis met de toekomst van het waterbeheer
De ervaring van Blue Deal Peru toont aan dat sociale inclusie kan uitgroeien tot een waar instrument om het waterbeheer te transformeren.
In Tumbes en Chira-Piura verbindt het verrichten werk degenen die momenteel beslissingen nemen over water met een nieuwe generatie jongeren, universiteiten, onderzoekers en maatschappelijke organisaties. Deze verbinding draagt niet alleen bij aan het versterken van capaciteiten, maar ook aan het genereren van kennis, nieuweAllianties en kansen voor participatie.
De ervaring biedt een relevante les voor processen van watersamenwerking; de duurzaamheid van het waterbeheer hangt eveneens af van het vermogen van instellingen om nieuwe perspectieven te integreren, participatiemogelijkheden te creëren en degenen op te leiden die in de toekomst de leiding over de stroomgebieden op zich zullen nemen.
In die zin is sociale inclusie niet alleen een transversale component van het Blue Deal Peru-project. Het is een strategie om de capaciteiten en relaties van vandaag te versterken, wat het mogelijk maakt om een meer participatief, divers en duurzaam waterbeheer op te bouwen.
Jongeren uitnodigen voor een evenement kan enthousiasme opwekken. Hen koppelen aan universiteiten kan kennis genereren. Ze opnemen in netwerken kan hun kansen vergroten. Maar wanneer deze acties worden verbonden met WRC's, onderzoeksagenda's, trainingsprocessen en andere beheerinstrumenten, kan participatie beginnen uit te groeien tot daadwerkelijke belangenbehartiging.
Een jonge stem voor de toekomst van het water
Aurora Mija, vertegenwoordiger van het Jeugdparlement voor Water, vat de betekenis van dit proces samen in één zin:
"Duurzaam beheer van waterbronnen is alleen mogelijk wanneer jongeren worden betrokken bij de besluitvorming, niet alleen omdat we ruimte verdienen om bij te dragen, maar omdat we nu al de toekomst creëren waarin we willen leven".
Een jonge Peruaanse professional verbonden aan de duurzaamheid van de landbouwsector, integraal waterbeheer en de deelname van jongeren aan besluitvormingsprocessen. Aurora vertegenwoordigt een nieuwe generatie professionals die kennis, innovatie en besluitvorming met elkaar willen verbinden.
Haar verhaal weerspiegelt het doel dat de component sociale inclusie van Blue Deal Peru stuurt: het slaan van bruggen zodat jongeren vanuit het heden kunnen bijdragen aan de uitdagingen die de toekomst van de stroomgebieden zullen bepalen.
Waterbeheer wordt ook gebouwd door nieuwe stemmen te betrekken
De ervaring van Blue Deal Peru toont aan dat sociale inclusie veel meer kan zijn dan een transversale component van een project, maar kan uitgroeien tot een strategie om het waterbeheer en de duurzaamheid daarvan op de lange termijn te versterken. In de stroomgebieden van de Tumbes en de Chira-Piura bouwt het proces aan verbindingen, vergroot het de participatie en brengt het kennis dichter bij de besluitvorming.
De centrale les is helder: de vernieuwing van het waterbeheer begint lang voordat een nieuwe generatie verantwoordelijkheden op zich neemt; het begint wanneer nu al de voorwaarden worden gecreëerd zodat zij kunnen participeren, bijdragen en impact kunnen hebben. Voor Blue Deal Peru is dit een verbintenis met het heden en tegelijkertijd met de toekomstige duurzaamheid van het waterbeheer in het noorden van Peru.
