Twintig jaar internationale samenwerking rond water: dat vierde het NWB Fonds op donderdag 8 oktober in Het Oude Magazijn in Amersfoort. Samen met relaties en partners keek het fonds terug én vooruit. Centraal stond de vraag hoe internationale samenwerking bijdraagt aan beter waterbeheer en wat we daarin van elkaar kunnen leren.

Sinds de oprichting door de NWB Bank in 2006 ondersteunt het NWB Fonds internationale activiteiten van Nederlandse waterschappen. Het jubileum bood gelegenheid om stil te staan bij de mensen, projecten en partnerschappen die hieraan bijdragen.

“Twintig jaar geleden begon het NWB Fonds vanuit solidariteit. Vandaag bouwen we daarop voort vanuit gelijkwaardigheid en wederzijds leren. Niemand heeft alle antwoorden. Juist door nieuwsgierig te zijn naar elkaar, wordt onze samenwerking sterker. In die zin stroomt water twee kanten op”, aldus Goos den Hartog, een van de bestuurders van het NWB Fonds.

Wederkerigheid als vertrekpunt

Internationale samenwerking begint bij het delen van kennis en ervaring. Maar wie samenwerkt, leert ook zelf. Wederkerigheid stond daarom centraal tijdens het jubileum: wat brengen Nederlandse waterschappen in, wat leren zij van hun internationale partners en hoe krijgt gelijkwaardigheid vorm in de praktijk?

De keynotes van Mirjam Vossen en Mpho Tutu van Furth vulden elkaar aan. Mirjam maakte zichtbaar hoe onbewuste frames gelijkwaardige samenwerking kunnen belemmeren. Mpho liet zien hoe samenwerking vanuit respect voor ieders kwaliteiten vorm kan krijgen. Beiden hielden de deelnemers een spiegel voor: hoe kijken we naar onze partners en wat betekent dat voor de manier waarop we samenwerken?

De invloed van taal en beeldvorming

Mirjam Vossen belichtte wederkerigheid door de lens van taal. Na een korte quiz liet zij zien hoe frames bepalen hoe we internationale samenwerking begrijpen. Tegenstellingen als slachtoffer en dader, of ontwikkeld en achtergesteld, kunnen onbewust ongelijkwaardige verhoudingen bevestigen en wederkerige samenwerking met het mondiale Zuiden in de weg staan.

Ze verkende verschillende perspectieven op wederkerigheid, waaronder gelijkwaardigheid, tweerichtingsverkeer en wederzijds voordeel. Haar tips voor de communicatie: laat mensen zelf aan het woord, maak op projectpagina’s zichtbaar wat er is bereikt en vertel ook wat Nederlandse partners van de samenwerking leren.

Investeren in mensen maakt het verschil

Waar Mirjam liet zien welke denkpatronen samenwerking in de weg kunnen staan, legde Mpho Tutu van Furth, priester, auteur en mensenrechtenactivist uit Zuid-Afrika, de nadruk op de menselijke basis van samenwerking. Naast de vraag ‘Wat bouwen we?’ stelde zij een minstens zo wezenlijke vraag: ‘Met wie bouwen we dit?’ Elkaar leren kennen, oog hebben voor elkaars geschiedenis en ieders waardigheid respecteren, vormen de basis voor een samenwerking die standhoudt.

Ze verbond de Afrikaanse aandacht voor mensen en relaties, geworteld in het gedachtegoed van ubuntu — ‘ik besta door anderen’ — met de westerse nadruk op efficiëntie en resultaatgerichtheid. In samenwerking kunnen deze benaderingen elkaar versterken, met respect voor ieders kwaliteiten. Een werkende waterleiding is een zichtbaar resultaat. De verbinding tussen de mensen die deze samen hebben gerealiseerd, geeft dat resultaat blijvende waarde.

“Succes meet je twee keer: stroomt het water door de leiding, en zijn de mensen die eraan hebben gewerkt sterker met elkaar verbonden? Die tweede maatstaf zorgt ervoor dat het eerste resultaat blijvend is.”

— Mpho Tutu van Furth

Een gesprek dat om vervolg vraagt

Tijdens de rondetafelgesprekken wisselden deelnemers intensief ervaringen en inzichten uit. Wat vragen gelijkwaardigheid en wederkerigheid van organisaties en professionals, en hoe krijgen die vorm in de dagelijkse praktijk? Na een uur was het gesprek nog lang niet afgerond. “We zijn pas net begonnen en moeten dit gesprek nog veel vaker met elkaar voeren”, klonk het vanuit de deelnemers.

Internationale samenwerking in beeld

Ook de uitreiking van de NWB Award 2026 stond in het teken van wederkerigheid. De ingezonden video’s brachten internationale samenwerking rond water in beeld, met aandacht voor de kennis en ervaringen die partners met elkaar delen. De award ging dit jaar naar Blue Deal Peru (zie apart artikel op website NWB Fonds).

Samen verder

Het jubileum was ook een moment om vooruit te kijken. Hoe kunnen we internationale partnerschappen verder versterken? Hoe maken we zichtbaar dat wederkerigheid centraal staat in onze projecten? En hoe zorgen we dat de opgedane kennis wordt benut, zowel bij onze partners als in de Nederlandse waterschapspraktijk?

We bedanken alle sprekers, deelnemers en partners voor hun bijdrage aan deze jubileummiddag én aan twintig jaar NWB Fonds. Samen blijven we werken aan beter waterbeheer, met ruimte om kennis te delen en van elkaar te leren.