Decision Support System voor beheer stuwmeren in Roemenie

Onlangs werd een traject afgerond om Roemeense waterbeheerders te trainen in het gebruik van een Decision Support System voor het beheer van stuwmeren in Roemenie. Het werd gefinancierd door het NWB Fonds en de Blue Deal. Op basis van deze pilot wordt nu gewerkt aan plannen voor implementatie in het hele land.

Waterbeheer in Roemenie

De geomorfologie van Roemenië kenmerkt zich door de Karpaten; een hooggebergte dat van het noordoosten naar het westen door Roemenië loopt. Aan de zuidzijde van de Karpaten bevinden zich uitgestrekte laaglanden en vlaktes.

In de Karpaten valt jaarlijks aanzienlijk meer neerslag dan in de laaglanden en op de vlaktes. Bovendien is in de laaglanden veel (watervragende) landbouw waardoor grote verschillen zijn in wateroverschotten en watertekorten. Meer dan 100.000 hectare is al veranderd in woestijn of staat op het punt om daarin te veranderen. In de Karpaten en in de uitlopers daarvan zijn enkele honderden dammen aangebracht, waardoor reservoirs zijn ontstaan voor onder andere irrigatie en stroomopwekking.

Het beheren van de watervoorraden in al deze reservoirs is complex. In perioden van veel neerslag moet water zo veel mogelijk worden gebruikt om de reservoirs op peil te brengen en houden. Als de reservoirs goed op peil zijn kan zo goed mogelijk aan de vraag naar energie en water voor irrigatie worden voldaan. Daarnaast zijn de reservoirs van belang om overstromingen te voorkomen in perioden van heftige regenval.  

Om dit beheer goed te kunnen uitvoeren werkt de Roemeense overheid aan het ontwikkelen van een Decision Support System (DSS), in het Nederlands bekend als een Beslissing Ondersteunend Systeem (BOS). In een DSS worden datastromen gekoppeld om reservoirs zo goed mogelijk te kunnen beheren. In een DSS kunnen de meest uiteenlopende gegevens worden gekoppeld. Hierbij kan worden gedacht aan neerslaggegevens, (middel)langetermijn weersvoorspellingen, waterpeilen in aan- en afvoersystemen en gegevens over watervraag gedurende een seizoen.

Er bestaan allerlei digitale systemen waarin al deze data kunnen worden gekoppeld: dat kan van heel simpel tot uitermate gedetailleerd. De belangrijkste vraag die rijst is “waar en hoe te beginnen?”.

Trainingen in gebruik DSS

Klimaatgeneraal Tom Middendorp zei tijdens één van de netwerkdagen van de Dutch Water Authorities het volgende: “Think big, act small, start somewhere”. Met die slogan in gedachten is een tweetal trainingen gehouden. In de eerste training eind 2024 hebben medewerkers van Roemeense waterschappen, het Roemeense “KNMI” en ministerie uitleg gekregen over wat een DSS inhoudt en wat er mee kan worden gedaan. De training werd gegeven door twee Nederlandse adviesbureaus (HKV en Deltares). Dit in samenwerking met medewerkers vanuit de waterschappen.  De deelnemers gingen aan de slag om aan de hand van een praktijksituatie een heel eenvoudig DSS in te richten. Aan de hand van hun uitwerkingen leerden de deelnemers hoe een start te maken.

Na afloop konden de deelnemers zelf verder gaan met het opzetten van een DSS. Om te voorkomen dat het stil kwam te vallen na de training, kwamen ze een paar keer digitiaal bij elkaar en werden ze door Nederlandse adviseurs begeleid en geholpen om knelpunten en vragen te verhelpen.

De tweede training werd eind 2025 gegeven. De deelnemers gingen onder begeleiding van de adviesbureaus die ook de eerste training hadden gegeven, verder met het bouwen van een DSS. Dit keer werd een verdieping gemaakt en werd gebruik gemaakt van real-time data. Het nut van een DSS en hoe het kon helpen in de dagelijkse praktijk ging daarmee nog meer leven. Ook kregen de deelnemers hiermee beter inzicht in welke reservoirs het meest geschikt waren om met een beperkte inzet al tot resultaten te komen. In beide trainingen is gebruik gemaakt van Delft FEWS en RTC Tools.

Opschaling en implementatie

In 2026  worden via drie vervolgbijeenkomsten ambtelijk en bestuurlijk stappen gezet om de modellen verder te ontwikkelen en om een strategie op te stellen voor het ontwikkelen van een DSS voor heel Roemenië op basis van deze pilot. De deelnemers aan de trainingen kunnen aan de hand van wat zij hebben geleerd meedenken over welke locaties zich het beste lenen om ermee aan de slag te gaan en welke stappen gezet moeten worden.

Nadere informatie

Nieuwsgierig geworden? Neem contact op met projectleider Michiel Heuser van Waterschap Zuiderzeeland (m.heuser@zuiderzeeland.nl).