Nature based solutions projecten in Burkina Faso

In Burkina Faso is schoon en voldoende water een groot deel van het jaar schaars. Veel mensen zijn afhankelijk van het regenseizoen. In totaal valt er ongeveer evenveel regen als in Nederland, maar bijna alle regen valt tussen juni en oktober. Daarna volgen maanden van droogte.

Tijdens die droge periode zijn mensen, natuur en sectoren zoals landbouw afhankelijk van het water dat is opgeslagen. Maar die watervoorraden komen steeds meer onder druk te staan. Dat komt door klimaatverandering, waardoor het regenseizoen korter wordt. Ook is het gebruik en de inrichting van het watersysteem vaak niet goed afgestemd op waterschaarste.

Om de beschikbaarheid van schoon water te verbeteren, zijn in 2025 twee projecten uitgevoerd in Burkina Faso. Deze projecten vallen onder het Blue Deal-programma en maken gebruik van Nature-Based Solutions (natuurlijke oplossingen). Vier Nederlandse waterschappen werken hierbij samen met vijf waterschappen in Burkina Faso. Samen met de waterschappen Liptako en Cascades zijn de projecten Vetiver en Gully Treatment uitgevoerd. De Nederlandse Waterschapsbank heeft de helft van de kosten betaald.

Project Vetiver

In het noorden van Burkina Faso ligt het waterbassin van Dori. Dit bassin is erg belangrijk voor de omgeving. Mensen gebruiken het water voor onder andere landbouw. De kwaliteit van het water gaat echter achteruit. De oevers zijn instabiel en brokkelen af. Daardoor wordt het bassin steeds ondieper en het water troebel.

Om dit probleem aan te pakken, is Vetivergras geplant langs de oevers. Dit is een sterke plant met lange wortels. Die wortels houden de grond vast en voorkomen dat de oevers verder afkalven. Vetiver groeit goed in droge omstandigheden.

Het gebruik van Vetiver is nieuw in Burkina Faso en wordt daarom getest in een pilotproject. In andere West-Afrikaanse landen wordt deze methode al langer gebruikt. In totaal zijn 8.000 planten geplant over een lengte van anderhalve kilometer. Vooraf zijn bijeenkomsten en trainingen georganiseerd. Ook zijn lokale watercomités actief betrokken bij de uitvoering en het beheer.

Het project wordt nu gemonitord. De resultaten worden gedeeld met andere waterschappen in het land. Zo kan het project later mogelijk worden uitgebreid. Ook doen onze collega’s in samenwerking met een nationaal onderzoeksinstituut (IRSAT) onderzoek naar de werking en effectiviteit van Vetiver bij erosiebestrijding. Dit onderzoek is binnen het Vetiver project uitgevoerd.

Project Gully Treatment

Het tweede project is uitgevoerd in het zuidwesten van Burkina Faso, in het gebied van waterschap Cascades. In dit gebied ontstaan door hevige regen diepe geulen in de grond. Deze geulen worden ‘gullies’ genoemd. Hierbij spoelt vruchtbare bodem weg, waardoor de grond minder water vasthoudt en landbouw moeilijker wordt.

Samen met waterschap Cascades zijn op twee locaties maatregelen genomen. In verschillende geulen zijn stenen constructies geplaatst. Deze bestaan uit schanskorven (met stenen gevulde metalen korven). Op negen plekken zijn deze constructies aangebracht, met een lengte van 2 tot 4 meter. De maatregel zorgt ervoor dat de erosie afneemt en de vruchtbare bodem behouden blijft. Water en voedingsstoffen blijven daardoor beter beschikbaar.

Deze maatregel is relatief goedkoop en werkt bewezen goed. Ze past binnen de aanpak van integraal waterbeheer. De lokale bevolking is actief betrokken bij het project: bij bijeenkomsten, trainingen, de uitvoering en het toekomstige onderhoud.

Tijdens het komende regenseizoen wordt gemonitord hoe goed de maatregel werkt. Ook dit project kan in de toekomst worden uitgebreid naar andere delen van Burkina Faso. Hiervoor worden duidelijke richtlijnen ontwikkeld, zodat andere waterschappen de methode makkelijk kunnen toepassen.

Contactpersoon voor dit project zijn Sander Kroeze (skroeze@dommel.nl) en Ewoud de Jong Posthumus (ewoud.de.jong.posthumus@waternet.nl)