Studie naar verbeteren waterbeheer Weija dam en stuwmeer in Ghana

Stuwdammen zijn cruciaal voor het waterbeheer in Ghana. Beheer van die dammen en de achterliggende stroomgebieden dus ook. Het NWB Fonds steunde een studie naar verbetering van de Weija dam en stuwmeer. Dit kan als voorbeeld dienen voor andere dammen in Ghana.

Partners en stakeholders

De studie is uitgevoerd door de Water Resources Commission en de Ghana Water Company, met financiële steun van het NWB‑fonds, Blue Deal en WaterWorX. Lokale stakeholders, waaronder traditionele autoriteiten en gemeenschappen, spelen eveneens een belangrijke rol bij het aanpakken van de problemen.

De Weija dam

In 2023 werd een pre‑haalbaarheidsstudie gestart om de huidige staat van de Weija‑dam, het stuwmeer en het omliggende stroomgebied te beoordelen. De dam is een cruciale waterbron: hij levert ongeveer 80% van het drinkwater aan Accra, de hoofdstad van Ghana, en omliggende regio’s. De studie heeft als doel om grote uitdagingen in kaart te brengen, oplossingen voor te stellen en de volgende stappen te schetsen om de waterzekerheid en damveiligheid te verbeteren.

De Weija‑dam ligt aan de Densu‑rivier in Ghana. Hij voorziet de belangrijkste waterzuiveringsinstallatie van Accra en speelt een essentiële rol in het nationale watervoorzieningssysteem.

Landbouw en veiligheid

De economie van Ghana leunt sterk op landbouw, die afhankelijk is van betrouwbare watervoorraden. De Weija‑dam kampt echter met ernstige problemen die de beschikbaarheid en kwaliteit van water en de openbare veiligheid bedreigen. Deze problemen omvatten:

• Sedimentatie waardoor de opslagcapaciteit van het stuwmeer afneemt

• Slechte waterkwaliteit door vervuiling en invasieve soorten

• Overstromingsrisico’s bij het lozen van overtollig water tijdens regenseizoenen

• Zorgen over de damveiligheid, aangezien de laatste structurele inspectie in 2018 plaatsvond

Bevolkingsgroei en menselijke activiteiten zoals illegale mijnbouw, ontbossing en slechte sanitaire omstandigheden in de bufferzone verergeren deze problemen. Zonder ingrijpen komen de watervoorziening van Accra en de veiligheid van omliggende gemeenschappen in gevaar.

Stapsgewijze studie

De studie verzamelde alle beschikbare gegevens over de dam en het stroomgebied, bracht de belangrijkste problemen in kaart en deed aanbevelingen voor acties, waaronder:

• Baggerwerkzaamheden om sediment te verwijderen en de opslagcapaciteit te herstellen

• Herstel van de bufferzone door herbebossing en beter landgebruikbeheer

• Verbeterde waterkwaliteitsmonitoring langs zijrivieren en vervuilingshaarden

• Verbetering van sanitaire voorzieningen in kritieke gebieden zoals Nsawam

• Een beoordeling van de damveiligheid om te controleren of wordt voldaan aan de normen

• Betrokkenheid van stakeholders en handhaving om herstelde gebieden te beschermen en gemeenschappen te betrekken bij duurzame oplossingen

De studie maakte kostenramingen voor deze voorgestelde acties, zodat potentiële investeerders kunnen worden benaderd voor financieringsmogelijkheden. Het doel is bovendien om deze aanpak ook bij andere dammen in Ghana toe te passen, om zo samenwerking tussen overheden te bevorderen en gedeelde oplossingen te ontwikkelen.

Conclusie

De Weija dam is essentieel voor de watervoorziening van Accra, maar staat onder toenemende druk door sedimentatie, vervuiling en structurele risico’s. Directe maatregelen — zoals baggeren, herstel van de bufferzone, verbeterde monitoring en sanitaire verbeteringen — zijn noodzakelijk om de beschikbaarheid van water en de openbare veiligheid te waarborgen. Actieve deelname van lokale gemeenschappen en autoriteiten zal cruciaal zijn voor het succes van deze inspanningen.